Το ’82-’83 ήμουν 9-10 χρονών. Ακριβώς δηλαδή στην ηλικία
που αρχίζεις να πρωτοαντιλαμβάνεσαι την πολύ συγκεκριμένη μυρωδιά, την εικόνα
και το διάκοσμο της συγκεκριμένης εποχής για την οποία κληρώθηκες. Εγώ λοιπόν
και οι συνομήλικοί μου ανακαλύπταμε πωςήμασταν κληρωτοί μιας εποχής που
γιόρτασε περισσότερο από κάθε άλλη τον εαυτό της: της εποχής της «αλλαγής».
Θυμάμαι παντού μια τσίκνα από ψητά, χαρούμενα μουστάκια να
πολιτικολογούν την ώρα που γύριζαν τη σούβλα, αναμεταδόσεις συναυλιών από το
Ολυμπιακό στάδιο, κλαρίνα, θαλάσσια πάρτι, φορητά κασετόφωνα και καινούργιες
φάτσες στην τηλεόραση, μεταξύ των οποίων και αυτές των κυβερνώντων που έδειχναν
καλοφαγωμένοι και που χόρευαν συνεχώς ζεϊμπέκικα.
Αυτό όμως που μου έκανε την εντονότερη εντύπωση ήταν το νέο
είδος ελληνικής κωμωδίας που κατέκλυζε τα σινεμά, καθώς και ο πιο επιτυχημένος
της εκπρόσωπος, ένα είδος μεταλλαγμένου παλιού κωμικού: ο Στάθης Ψάλτης. Ο
Ψάλτης κι οι οπαδοί του συμμετείχαν κι εκείνοι στο πανηγύρι, γιορτάζοντας μιαν
άλλη αλλαγή. Την κατάργηση του άτεγκτου καθεστώτος της λογοκρισίας. Και το
έκαναν βρίζοντας συνεχώς σαν παιδάκια, χρησιμοποιώντας τα υποτυπώδη σενάρια
και τις σκηνοθεσίες σαν προσχήματα γι’ αυτήν τη νηπιακή απόλαυση ενός ολόκληρου
λαού: ν’ ακούσει ελεύθερα όλα όσα ως τότε υπονοούνταν, όλα όσα κρατούσαν για
τον εαυτό τους οι παλιές αστικές κοινωνίες και οι ενοχές των νικητών του
εμφυλίου.
Φυσικά εμείς τα παιδάκια ήμασταν πιο ψύχραιμα. Δεν είχαμε
προλάβει να καταπιεστούμε ψυχολογικά από κανέναν, τα υιοθετούσαμε όλα αυτά χωρίς
να αναρωτιόμαστε, παίζαμε ανέμελοι στα μετόπισθεν της ασυδοσίας και της
κραιπάλης.
Ο λογαριασμός θα ερχόταν στην εφηβεία μας. Με τα σκάνδαλα
και την πολιτική κρίση, με το πέρασμα στην εξουσία των ιδιωτικών καναλιών και
των «εφηβικών» περιοδικών, που έφεραν ξανά από την πίσω πόρτα στις ζωές μας το
φωσκόλειο συντηρητισμό και την πολιτιστική ζωή ως πασαρέλα. Αυτήν την
νέο-επταετία που βιώνουμε ακόμα, με τις στάχτες από την παλιά τσίκνα να
δυσκολεύουν την αναπνοή μας και το καθημερινό αίσθημα του χανγκόβερ όταν πηγαίνουμε
στη δουλειά.
Αντιπαρερχόμενοι, λοιπόν, τις υποκριτικές συμβουλές των
παλαιοτέρων είτε για γρήγορη και κυνική κοινωνική αναρρίχηση είτε για
περισσότερη πολιτικοποίηση και ακτιβισμό, τι άραγε βαραίνει εμάς – τους
πιτσιρικάδες της «αλλαγής» και τους εφήβους του νεοσυντηρητισμού - ως
ουσιαστική ευθύνη, ποιος είναι ο δρόμος μας από δω κι εμπρός; Σίγουρα όχι ο
δρόμος του καλοκαιρινού τρύγου, της υβρεοπανήγυρης του Ψάλτη και της κατάρριψης
των συμβάσεων. Φοβάμαι πως πέραν του ότι θα ήταν αναχρονιστικό, δεν μας παίρνει
κιόλας. Τα χρέη και τα μισοτελειωμένα έργα παραέχουν μαζευτεί. Ε, τότε τι; Η
επιστροφή στη λογοκρισία, στην κοινωνική υποκρισία και στον έλεγχο των
στοιχείων, όπως θα ήθελαν ένα σωρό «θεοφοβούμενοι» συμπολίτες μας – αυτοί με τα
μηχανάκια της AGB; Ούτε
να το σκέφτομαι δε θέλω …
Γι’ αυτό και χαίρομαι πολύ που θέμα του παρόντος τεύχος του
περιοδικού σας είναι η αυτολογοκρισία. Γιατί - σαν λέξη και μόνο - εμπεριέχει
αυτό το μερίδιο της προσωπικής ευθύνης απέναντι στην ελευθερία, που τόσο
χρειαζόμαστε. Η αυτολογοκρισία προϋποθέτει το θάνατο του λογοκριτή, της έξω από
σένα πατρικής φιγούρας που απαγορεύει. Προϋποθέτει όμως και το θάνατο του
υπερδιογκωμένου Εγώ σου, που όλα τα επιτρέπει και όλα τα δικαιούται. Τι σου
αφήνει; Μα το ωραιότερο:την ελεύθερη ανασύσταση των αξιών με βάση την προσωπική
σου αισθητική, την ανάληψη των δικών σου ευθυνών απέναντι στη ζωή και στην
έκφραση, την καθαρή και απροκαθόριστη γλώσσα του Εαυτού σου.
Θα’ θελα πολύ λοιπόν να δω κάποτε, ένα μελλοντικό τόμο
εξιστορησης των νεοελληνικών περιπετειών μας, να καταχωρεί τη γενιά μας ως
«γενεά της αυτολογοκρισίας»! Για να μπορούν οι επόμενοι να προχωρήσουν σε
καινούργιες, πιο ελεύθερες γιορτές, όχι σαν κι εμάς που σκουπίζουμε συνεχώς το
σπίτι από τους «διονυσιασμούς» των προηγουμένων και αναγκαζόμαστε να χτυπάμε
και με τη σκούπα πότε-πότε τα επικινδύνως αναπαραγόμενα ζωύφια των νεοφασισμών…
